Umut
New member
Durum Gıda'nın Sahibi Kimdir? Arbel'den AGT Foods'a Uzanan Hikâye
Durum Gıda'nın Sahibi Kimdir? Konuya Biraz Yakından Bakalım
Makarna reyonunda Arbella'yı görüp de hiç “Bu markanın arkasında kim var?” diye merak eden oldu mu bilmiyorum ama şirket sahipliği konusu, özellikle Türkiye'deki gıda markalarında, ilk bakışta göründüğünden çok daha ilginç olabiliyor. Ben araştırırken de tam olarak böyle bir tabloyla karşılaştım. Çünkü internette “Durum Gıda'nın sahibi İbrahim Durmuş'tur” gibi oldukça kesin ifadeler bulunan sayfalar var; ancak şirketin kendi kurumsal bilgileri, Arbel Grubu'nun açıklamaları ve Rekabet Kurulu kayıtları bu iddiayı desteklemiyor.
Bugün için daha doğru çerçeve şu: Durum Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş., Arbel Grubu ile bağlantılı ve Arbel Grubu'nun 2009'da AGT Food and Ingredients bünyesine katılmasıyla birlikte AGT grubunun Türkiye'deki gıda faaliyetlerinin parçası haline gelmiş bir şirket. Dolayısıyla “sahibi kim?” sorusuna tek bir kişinin adını vermek, şirketin gerçek ortaklık ve kontrol yapısını fazlasıyla basitleştiriyor.
Bence asıl ilginç nokta da burada başlıyor.
Durum Gıda Tam Olarak Ne Üretiyor?
Durum Gıda'nın merkezinin Mersin'de olması tesadüf değil. Şirket, özellikle makarna ve irmik üretimiyle tanınıyor ve Arbella Makarna markasıyla tüketicinin karşısına çıkıyor. Firmanın kendi açıklamasında Mersin'deki modern tesislerinde durum buğdayından makarna ve irmik üretildiği, ürünlerin hem Türkiye'de hem de yurt dışında pazarlandığı belirtiliyor.
Ürün gamına baktığımızda klasik spagettiden burguya, penne tarzı ürünlerden tam buğday ve glutensiz seçeneklere kadar oldukça geniş bir yapı görüyoruz. Bu bana göre önemli, çünkü Durum Gıda'yı yalnızca “makarna yapan bir firma” olarak değerlendirmek eksik kalıyor.
Burada gıda sanayisinin daha geniş bir dönüşümü var.
Eskiden makarna denildiğinde tüketicinin beklentisi büyük ölçüde “doyurucu ve ucuz olsun” şeklindeydi. Bugün ise glutensiz ürün, tam tahıl, porsiyon kontrolü, pratik ambalaj ve ürün çeşitliliği gibi başlıklar da satın alma kararını etkiliyor. Durum Gıda'nın ürün çeşitliliği de bu dönüşüme cevap verme çabasını gösteriyor.
İşin Kökeninde Arbel Grubu Var
Şirketin tarihini anlamanın en doğru yolu Durum Gıda'yı tek başına incelemekten ziyade Arbel Grubu'nun gelişimine bakmak.
Arbel'in kökleri Mersin'deki bakliyat ve hububat ticaretine dayanıyor. Arbel'in kendi kurumsal tarihçesinde grubun 50 yılı aşkın bir geçmişe sahip olduğu ve Mersin merkezli olarak bakliyat, hububat ve çeşitli gıda ürünlerinde faaliyet gösterdiği aktarılıyor.
Burada özellikle Mersin faktörünü göz ardı etmemek gerekiyor. Mersin Limanı, Türkiye'nin tarım ürünlerinin dış pazarlara taşınmasında stratejik öneme sahip. Dolayısıyla bakliyat, buğday, irmik ve makarna gibi ürünlerle uğraşan bir şirket açısından bölgenin lojistik altyapısı ciddi bir avantaj.
Benim açımdan hikâyenin en dikkat çekici tarafı ise Arbel'in yalnızca yerel bir üretici olarak kalmayıp uluslararası ölçekte büyümesi.
2009 Dönüm Noktası: AGT Foods Devreye Giriyor
Durum Gıda'nın bugünkü sahiplik yapısını anlamak için en önemli tarih 2009.
Arbel Grubu'nun resmi tarihçesine göre 2009 yılında Arbel'in gıda faaliyetleri Kanada merkezli AGT Food and Ingredients Inc. ile birleşti. Arbel'in İngilizce kurumsal sayfası da Arbel'in AGT'nin iştiraki haline geldiğini ve 2009 yılında gıda faaliyetlerinin AGT tarafından satın alındığını açıkça belirtiyor.
Üstelik konu yalnızca şirketin kendi açıklamasından ibaret değil. Rekabet Kurulu'na ilişkin kayıtlarda işlem daha ayrıntılı şekilde anlatılıyor. Buna göre AGT, Arbel hisselerinin tamamını ve Durum Gıda hisselerinin yüzde 70'ini devralmış; Durum'un kalan yüzde 30'u ise Arbel'e ait olduğu için işlemin sonucunda Durum Gıda'nın kontrolü tamamen AGT'ye geçmiş.
Bence bu bilgi, internette dolaşan “Durum Gıda'nın sahibi şu kişidir” tarzındaki kısa cevaplardan çok daha açıklayıcı.
Çünkü burada klasik anlamda tek patronlu bir şirketten değil, uluslararası bir kurumsal yapı içerisindeki bir şirketten söz ediyoruz.
Peki Arslan Ailesinin Rolü Nedir?
Burada bir başka önemli ayrıntı var.
Arbel'in geçmişinde Arslan ailesinin önemli bir rolü bulunuyor. 2009'daki devralma işleminden önce Arbel, Durum ve Turkpulse'ın kontrolünün Arslan ailesinde olduğu Rekabet Kurulu kararında açık biçimde ifade ediliyor.
Yani “Durum Gıda'nın geçmişinde Türk girişimci aile yok muydu?” diye soranlara cevap kesinlikle evet.
Ancak geçmişteki kurucu veya kontrol sahibi aile ile bugünkü şirket kontrolünü birbirine karıştırmamak gerekiyor.
Bu ayrım Türkiye'deki şirket hikâyelerinde sık sık gözden kaçıyor. Bir markanın kurucusunun kim olduğu başka şey, günümüzde şirketin hangi grup tarafından kontrol edildiği başka şey.
Dolayısıyla benim araştırmadan çıkardığım en net sonuç şu:
Durum Gıda'nın tarihsel kökeninde Arbel ve Arslan ailesi bulunuyor; ancak 2009'daki devralma sonrasında şirketin kontrolü AGT Food and Ingredients grubuna geçti.
AGT Food and Ingredients Kimdir?
AGT, Kanada merkezli büyük bir tarım-gıda şirketi olarak büyüdü. Şirketin geçmişi Saskatchewan'daki bakliyat ticaretine kadar uzanıyor. AGT'nin kendi açıklamalarında şirketin Kanada, ABD, Türkiye, Avustralya ve başka pazarlardaki üretim tesisleriyle bakliyat, temel gıda ürünleri ve gıda bileşenleri alanında faaliyet gösterdiği belirtiliyor. Türkiye'deki Arbel Grubu üzerinden de Arbella makarna, pirinç, bulgur ve irmik gibi ürünler üretiliyordu.
İşin ekonomik tarafı burada daha da ilginçleşiyor.
Bir Mersin şirketi düşünün. Yerel tarım ve gıda ekosisteminden çıkıyor. Daha sonra uluslararası bir grubun parçası oluyor. Ürünler Türkiye'de satılmaya devam ederken aynı zamanda dış pazarlara gönderiliyor.
Bu model, günümüz gıda sektöründe oldukça yaygın.
Bir başka deyişle, rafta gördüğümüz makarna “yerel” görünebilir; fakat üretim, finansman, lojistik, hammadde ve ihracat bağlantıları uluslararası olabilir.
AGT'nin Sonraki Dönüşümü Neden Önemli?
AGT Food and Ingredients 2019'da halka açık yapıdan özel şirket yapısına geçti. AGT'nin resmi açıklamasına göre işlem, Murad Al-Katib liderliğindeki yatırımcı grubu tarafından gerçekleştirildi ve şirketin hisseleri Toronto Borsası'ndan çıkarıldı.
Bu nedenle “Durum Gıda'nın sahibi bugün kim?” sorusunu yanıtlarken 2009'da başlayan süreci 2019'la birlikte düşünmek gerekiyor.
Burada şirketler hukukuyla marka algısı birbirinden ayrılıyor. Tüketici açısından Arbella bir makarna markasıdır. Fakat kurumsal açıdan baktığınızda arkasında Durum Gıda, onun arkasında Arbel yapılanması ve daha geniş ölçekte AGT Foods bulunuyor.
Bence forumlarda bu konunun tartışılmasının en değerli tarafı da bu: Bir markanın sahibi olmak ile o markayı yönetmek aynı şey değildir.
Durum Gıda'nın Başındaki İsim Sahibi Anlamına Gelir mi?
Burada özellikle dikkat edilmesi gereken bir yanlış anlama var.
Durum Gıda'nın yönetiminde görev yapan genel müdür veya üst düzey yöneticiler, şirketin otomatik olarak sahibi değildir.
Örneğin 2021 tarihli AKİB yayınında Durum Gıda Genel Müdürü olarak Gülçin Arslan Hazar gösteriliyor ve şirketin Ar-Ge faaliyetleri hakkında açıklamalarına yer veriliyor. Aynı haberde Durum Gıda'nın Türkiye makarna sektöründeki önemli üreticilerden biri olduğu aktarılıyor.
Bu ayrım özellikle aile şirketleri konusunda önemli.
Bir aileden gelen yöneticinin şirkette görev yapması, şirketin hukuki sahipliğinin hâlâ aynı ailede olduğu anlamına gelmeyebilir. Aynı şekilde bir CEO'nun şirketi yönetmesi, o şirketin kişisel mülkü olduğu anlamına gelmez.
Durum Gıda'nın Sahibi Kimdir? Konuya Biraz Yakından Bakalım
Makarna reyonunda Arbella'yı görüp de hiç “Bu markanın arkasında kim var?” diye merak eden oldu mu bilmiyorum ama şirket sahipliği konusu, özellikle Türkiye'deki gıda markalarında, ilk bakışta göründüğünden çok daha ilginç olabiliyor. Ben araştırırken de tam olarak böyle bir tabloyla karşılaştım. Çünkü internette “Durum Gıda'nın sahibi İbrahim Durmuş'tur” gibi oldukça kesin ifadeler bulunan sayfalar var; ancak şirketin kendi kurumsal bilgileri, Arbel Grubu'nun açıklamaları ve Rekabet Kurulu kayıtları bu iddiayı desteklemiyor.
Bugün için daha doğru çerçeve şu: Durum Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş., Arbel Grubu ile bağlantılı ve Arbel Grubu'nun 2009'da AGT Food and Ingredients bünyesine katılmasıyla birlikte AGT grubunun Türkiye'deki gıda faaliyetlerinin parçası haline gelmiş bir şirket. Dolayısıyla “sahibi kim?” sorusuna tek bir kişinin adını vermek, şirketin gerçek ortaklık ve kontrol yapısını fazlasıyla basitleştiriyor.
Bence asıl ilginç nokta da burada başlıyor.
Durum Gıda Tam Olarak Ne Üretiyor?
Durum Gıda'nın merkezinin Mersin'de olması tesadüf değil. Şirket, özellikle makarna ve irmik üretimiyle tanınıyor ve Arbella Makarna markasıyla tüketicinin karşısına çıkıyor. Firmanın kendi açıklamasında Mersin'deki modern tesislerinde durum buğdayından makarna ve irmik üretildiği, ürünlerin hem Türkiye'de hem de yurt dışında pazarlandığı belirtiliyor.
Ürün gamına baktığımızda klasik spagettiden burguya, penne tarzı ürünlerden tam buğday ve glutensiz seçeneklere kadar oldukça geniş bir yapı görüyoruz. Bu bana göre önemli, çünkü Durum Gıda'yı yalnızca “makarna yapan bir firma” olarak değerlendirmek eksik kalıyor.
Burada gıda sanayisinin daha geniş bir dönüşümü var.
Eskiden makarna denildiğinde tüketicinin beklentisi büyük ölçüde “doyurucu ve ucuz olsun” şeklindeydi. Bugün ise glutensiz ürün, tam tahıl, porsiyon kontrolü, pratik ambalaj ve ürün çeşitliliği gibi başlıklar da satın alma kararını etkiliyor. Durum Gıda'nın ürün çeşitliliği de bu dönüşüme cevap verme çabasını gösteriyor.
İşin Kökeninde Arbel Grubu Var
Şirketin tarihini anlamanın en doğru yolu Durum Gıda'yı tek başına incelemekten ziyade Arbel Grubu'nun gelişimine bakmak.
Arbel'in kökleri Mersin'deki bakliyat ve hububat ticaretine dayanıyor. Arbel'in kendi kurumsal tarihçesinde grubun 50 yılı aşkın bir geçmişe sahip olduğu ve Mersin merkezli olarak bakliyat, hububat ve çeşitli gıda ürünlerinde faaliyet gösterdiği aktarılıyor.
Burada özellikle Mersin faktörünü göz ardı etmemek gerekiyor. Mersin Limanı, Türkiye'nin tarım ürünlerinin dış pazarlara taşınmasında stratejik öneme sahip. Dolayısıyla bakliyat, buğday, irmik ve makarna gibi ürünlerle uğraşan bir şirket açısından bölgenin lojistik altyapısı ciddi bir avantaj.
Benim açımdan hikâyenin en dikkat çekici tarafı ise Arbel'in yalnızca yerel bir üretici olarak kalmayıp uluslararası ölçekte büyümesi.
2009 Dönüm Noktası: AGT Foods Devreye Giriyor
Durum Gıda'nın bugünkü sahiplik yapısını anlamak için en önemli tarih 2009.
Arbel Grubu'nun resmi tarihçesine göre 2009 yılında Arbel'in gıda faaliyetleri Kanada merkezli AGT Food and Ingredients Inc. ile birleşti. Arbel'in İngilizce kurumsal sayfası da Arbel'in AGT'nin iştiraki haline geldiğini ve 2009 yılında gıda faaliyetlerinin AGT tarafından satın alındığını açıkça belirtiyor.
Üstelik konu yalnızca şirketin kendi açıklamasından ibaret değil. Rekabet Kurulu'na ilişkin kayıtlarda işlem daha ayrıntılı şekilde anlatılıyor. Buna göre AGT, Arbel hisselerinin tamamını ve Durum Gıda hisselerinin yüzde 70'ini devralmış; Durum'un kalan yüzde 30'u ise Arbel'e ait olduğu için işlemin sonucunda Durum Gıda'nın kontrolü tamamen AGT'ye geçmiş.
Bence bu bilgi, internette dolaşan “Durum Gıda'nın sahibi şu kişidir” tarzındaki kısa cevaplardan çok daha açıklayıcı.
Çünkü burada klasik anlamda tek patronlu bir şirketten değil, uluslararası bir kurumsal yapı içerisindeki bir şirketten söz ediyoruz.
Peki Arslan Ailesinin Rolü Nedir?
Burada bir başka önemli ayrıntı var.
Arbel'in geçmişinde Arslan ailesinin önemli bir rolü bulunuyor. 2009'daki devralma işleminden önce Arbel, Durum ve Turkpulse'ın kontrolünün Arslan ailesinde olduğu Rekabet Kurulu kararında açık biçimde ifade ediliyor.
Yani “Durum Gıda'nın geçmişinde Türk girişimci aile yok muydu?” diye soranlara cevap kesinlikle evet.
Ancak geçmişteki kurucu veya kontrol sahibi aile ile bugünkü şirket kontrolünü birbirine karıştırmamak gerekiyor.
Bu ayrım Türkiye'deki şirket hikâyelerinde sık sık gözden kaçıyor. Bir markanın kurucusunun kim olduğu başka şey, günümüzde şirketin hangi grup tarafından kontrol edildiği başka şey.
Dolayısıyla benim araştırmadan çıkardığım en net sonuç şu:
Durum Gıda'nın tarihsel kökeninde Arbel ve Arslan ailesi bulunuyor; ancak 2009'daki devralma sonrasında şirketin kontrolü AGT Food and Ingredients grubuna geçti.
AGT Food and Ingredients Kimdir?
AGT, Kanada merkezli büyük bir tarım-gıda şirketi olarak büyüdü. Şirketin geçmişi Saskatchewan'daki bakliyat ticaretine kadar uzanıyor. AGT'nin kendi açıklamalarında şirketin Kanada, ABD, Türkiye, Avustralya ve başka pazarlardaki üretim tesisleriyle bakliyat, temel gıda ürünleri ve gıda bileşenleri alanında faaliyet gösterdiği belirtiliyor. Türkiye'deki Arbel Grubu üzerinden de Arbella makarna, pirinç, bulgur ve irmik gibi ürünler üretiliyordu.
İşin ekonomik tarafı burada daha da ilginçleşiyor.
Bir Mersin şirketi düşünün. Yerel tarım ve gıda ekosisteminden çıkıyor. Daha sonra uluslararası bir grubun parçası oluyor. Ürünler Türkiye'de satılmaya devam ederken aynı zamanda dış pazarlara gönderiliyor.
Bu model, günümüz gıda sektöründe oldukça yaygın.
Bir başka deyişle, rafta gördüğümüz makarna “yerel” görünebilir; fakat üretim, finansman, lojistik, hammadde ve ihracat bağlantıları uluslararası olabilir.
AGT'nin Sonraki Dönüşümü Neden Önemli?
AGT Food and Ingredients 2019'da halka açık yapıdan özel şirket yapısına geçti. AGT'nin resmi açıklamasına göre işlem, Murad Al-Katib liderliğindeki yatırımcı grubu tarafından gerçekleştirildi ve şirketin hisseleri Toronto Borsası'ndan çıkarıldı.
Bu nedenle “Durum Gıda'nın sahibi bugün kim?” sorusunu yanıtlarken 2009'da başlayan süreci 2019'la birlikte düşünmek gerekiyor.
Burada şirketler hukukuyla marka algısı birbirinden ayrılıyor. Tüketici açısından Arbella bir makarna markasıdır. Fakat kurumsal açıdan baktığınızda arkasında Durum Gıda, onun arkasında Arbel yapılanması ve daha geniş ölçekte AGT Foods bulunuyor.
Bence forumlarda bu konunun tartışılmasının en değerli tarafı da bu: Bir markanın sahibi olmak ile o markayı yönetmek aynı şey değildir.
Durum Gıda'nın Başındaki İsim Sahibi Anlamına Gelir mi?
Burada özellikle dikkat edilmesi gereken bir yanlış anlama var.
Durum Gıda'nın yönetiminde görev yapan genel müdür veya üst düzey yöneticiler, şirketin otomatik olarak sahibi değildir.
Örneğin 2021 tarihli AKİB yayınında Durum Gıda Genel Müdürü olarak Gülçin Arslan Hazar gösteriliyor ve şirketin Ar-Ge faaliyetleri hakkında açıklamalarına yer veriliyor. Aynı haberde Durum Gıda'nın Türkiye makarna sektöründeki önemli üreticilerden biri olduğu aktarılıyor.
Bu ayrım özellikle aile şirketleri konusunda önemli.
Bir aileden gelen yöneticinin şirkette görev yapması, şirketin hukuki sahipliğinin hâlâ aynı ailede olduğu anlamına gelmeyebilir. Aynı şekilde bir CEO'nun şirketi yönetmesi, o şirketin kişisel mülkü olduğu anlamına gelmez.